Meer over Competent | Vragen of opmerkingen | Log in

Competentfiche
Validatiedatum: 23-3-15
I160501  Info block
Scheepswerktuigkunde  Info block
Andere benamingen
Arbeider-mecanicien in de koopvaardij (m/v)  Info block
Boordmecanicien (m/v)  Info block
Chief Engineer Officer (m/v)  Info block
Engineer Officer (m/v)  Info block
Engine Rating (m/v)  Info block
Greaser (m/v)  Info block
Hoofdwerktuigkundige (m/v)  Info block
Machinist visserij (m/v)  Info block
Mecanicien binnenboordmotoren (m/v)  Info block
Mecanicien-hersteller van scheepsmotoren (m/v)  Info block
Mecanicien koopvaardij (m/v)  Info block
Mecanicien op schepen (m/v)  Info block
Mecanicien pleziervaart (m/v)  Info block
Mecanicien scheepsdiesels (m/v)  Info block
Mecanicien scheepsmotoren (m/v)  Info block
Mecanicien visserij (m/v)  Info block
Mecanicien zeemacht (m/v)  Info block
Motorist (m/v)  Info block
Motorist visserij (m/v)  Info block
Motorist zeevaart (m/v)  Info block
Motorist zeevisserij (m/v)  Info block
Oiler (m/v)  Info block
Onderhoudsmedewerker scheepsmechanica (m/v)  Info block
Wachtmecanicien (m/v)  Info block
Werktuigkundige in de baggervaart (m/v)  Info block
Werktuigkundige in de koopvaardij (m/v)  Info block
Werktuigkundige in de kust- en havensleepvaart (m/v)  Info block
Werktuigkundige in de marine (m/v)  Info block
Werktuigkundige scheepsvaart (m/v)  Info block
Werktuigkundige zeevaart (m/v)  Info block
Wiper (m/v)  Info block
Zeevaartmecanicien (m/v)  Info block
Definitie
Onderhoudt en herstelt motoren, voortstuwingsinstallaties, en hulpinstallaties (besturingsinstrumenten, tuigage, ...) op schepen. Werkt volgens de veiligheidsvoorschriften en de regelgeving. Installeert en start buiten- en binnenboordmotoren, uitrustingen en randapparatuur.
Bijkomende activiteiten kunnen zijn: schepen manoeuvreren en verplaatsen, onderdelen machinaal bewerken.  Info block
Basis ActiviteitenCompetenties
KunnenKennen
Onderhouds-, herstel- of installatiewerkzaamheden bepalen op basis van herstelorders, aanwijzingen van deskundigen of klanten, ...  Info block
- Raadpleegt technische bronnen (handleidingen, instructieboeken, foutmeldingen, …)
- Overlegt met collega’s, gezagsdragers, medewerkers van de rederij, klanten, deskundigen, …
- Houdt zich aan het onderhoudsprogramma (PMS)
- Legt prioriteiten in functie van technische analyses en de algemene toestand van het schip
- Bepaalt de werkmethode
- Legt benodigde producten, gereedschap en materiaal klaar  Info block
Kennis van onderhoudsprocedures  Info block
Kennis van de hiërarchie en organisatie aan boord van een schip  Info block
Voortstuwings- en hulpinstallaties onderhouden (brugapparatuur, dekkraan, ...)  Info block
- Raadpleegt technische bronnen (handleidingen, instructieboeken, foutmeldingen, …)
- Gebruikt Computerized Maintenance Management System (CMMS)
- Houdt zich aan het onderhoudsplan en –richtlijnen
- Voert onderhoudswerkzaamheden uit (smeren, filters en oliebaden vervangen, onderhoudschemicaliën toevoegen, ontluchten, …)
- Voert onderhoud uit aan kabels, touwen, sluitingen, …
- Maakt de machinekamer en aanverwante ruimtes schoon
- Voert oppervlaktebehandelingen uit in de machinekamer en aan de installaties (schuren, ontroesten, schilderen, lakken, …)
- Gebruikt onderhoudsproducten (oliën, chemicaliën, reinigingsproducten, lakken, verven, …)
- Gebruikt handgereedschap (sleutels, schroevendraaiers, vetpomp, …)
- Sorteert afval (afvalwater, restbrandstoffen, olieresten, …)
- Bewaart afval op de daartoe bestemde plaats (sloptanks, afvalwatertanks, …)
- Neemt maatregelen om vervuiling van het leefmilieu en de wateren tegen te gaan
- Gebruikt materieel ter voorkoming van verontreiniging (olie-waterafscheider, ppm-meter, …)
- Draagt persoonlijke beschermingsmiddelen volgens de richtlijnen (handschoenen, veiligheidsschoenen, gehoorbescherming, mondmaskers, …)  Info block
Kennis van veiligheidsregels  Info block
Kennis van zeevaartmechanica  Info block
Kennis van hydraulica  Info block
Kennis van pneumatica  Info block
Kennis van knoop- en touwwerktechnieken  Info block
Kennis van onderhoudsprocedures  Info block
Kennis van productveiligheidskaarten (MSDS)  Info block
Kennis van wetgeving ter bescherming van het leefmilieu en de wateren (MARPOL, …)  Info block
Kennis van veiligheidsvoorschriften voor het werken met schadelijke producten  Info block
De werking van voortstuwings- en hulpinstallaties, hydraulische en elektrische circuits, ... controleren en defecten lokaliseren  Info block
- Raadpleegt technische bronnen (handleidingen, instructieboeken, foutmeldingen, …)
- Voert de procedures uit voor het opstarten van de motor (oliepeilen controleren, de motor doorblazen en voorsmeren, de brandstoftoevoer openen, …)
- Start de scheepsmotor(en) en laat ze warmdraaien
- Geeft de bediening van de motor(en) na controle door aan de brug
- Start pompen (lenspompen, brandstofpompen, …) en bedient ze met behulp van pompventielen
- Voert metingen uit en controleert werkingsparameters (peil, druk, temperatuur, …)
- Merkt storingen, defecten en de nood aan onderhoud op aan de hand van waarnemingen en meetresultaten
- Lokaliseert storingen en defecten met behulp van alarmsystemen, foutmeldingen op het controlepaneel en software  Info block
Kennis van de kenmerken van binnenboordmotoren  Info block
Kennis van de kenmerken van buitenboordmotoren  Info block
Kennis van de kenmerken van scheepspompen  Info block
Kennis van elektrische uitrustingen (circuits, wisselstroomgenerator, ...)  Info block
Kennis van hydraulica  Info block
Kennis van pneumatica  Info block
Kennis van meet- en regeltechniek  Info block
Kennis van automatisering  Info block
Kennis van veiligheidsregels  Info block
Installaties demonteren en monteren en defecte stukken vervangen  Info block
- Raadpleegt technische bronnen (handleidingen, instructieboeken, foutmeldingen, …)
- Beslist of assistentie van andere opvarenden of van de wal nodig is bij het uitvoeren van de herstelling
- Ontmantelt en assembleert de installaties (motoren, hulpwerktuigen, elektriciteitsnet en elektronica)
- Vervangt defecte of beschadigde onderdelen
- Stelt de installaties opnieuw in volgens opgegeven of gewenste parameters  Info block
Kennis van zeevaartmechanica  Info block
Kennis van hydraulica  Info block
Kennis van pneumatica  Info block
Kennis van elektriciteit  Info block
Kennis van koeltechniek en warmteleer  Info block
Kennis van (de)montagetechnieken  Info block
Kennis van tolerantienormen  Info block
Wijzigingen uitvoeren aan de romp of draagstructuren (openingen maken, motorblokken plaatsen, ...) en uitrusting installeren (motoren, hulpinstallaties, kompas, ...)  Info block
- Raadpleegt technische bronnen (handleidingen, constructeursinstructies, …)
- Gebruikt manueel en elektrisch gereedschap (sleutel, tang, zaag, snijbrander, …)
- Voert plaat- en metaalbewerkingen uit (boren, zagen, slijpen, snijbranden, lassen, …)
- Maakt constructieonderdelen in kunststof, metaal of hout op maat
- Past constructieonderdelen in en verzorgt de aansluiting en afdichting
- Voert tussentijds metingen en controles uit
- Monteert elektrische, elektronische, mechanische, hydraulische of pneumatische elementen (onderdelen van motoren en hulpinstallaties, tuigage, boordapparatuur, PLC’s, …)
- Plaatst sanitaire en aanverwante installaties (water, gas, verwarming, koeling, …)
- Volgt externe leveranciers op bij het plaatsen van nieuwe installaties  Info block
Kennis van scheepsbouwtechnieken  Info block
Kennis van plaatwerk  Info block
Kennis van lastechnieken  Info block
Basiskennis van schrijnwerk  Info block
Kennis van kenmerken van composietmaterialen  Info block
Kennis van de eigenschappen van metaalsoorten en legeringen (ferro en non-ferro)  Info block
Kennis van zeevaartmechanica  Info block
Kennis van hydraulica  Info block
Kennis van pneumatica  Info block
Kennis van elektriciteit  Info block
Kennis van elektronica  Info block
Kennis van koeltechniek en warmteleer  Info block
Basiskennis van loodgieterij  Info block
Hydraulische, elektrische en mechanische installaties en uitrusting aansluiten  Info block
- Raadpleegt technische bronnen (handleidingen, constructeursinstructies, …)
- Plaatst elektrische, hydraulische en pneumatische circuits
- Sluit elektrische, hydraulische of mechanische componenten aan
- Sluit sanitaire en aanverwante installaties aan (water, gas, verwarming, koeling, …)
- Stelt machineonderdelen en parameters manueel of computergestuurd af
- Controleert de werking van de aangesloten installaties en regelt ze bij  Info block
Kennis van zeevaartmechanica  Info block
Kennis van hydraulica  Info block
Kennis van pneumatica  Info block
Kennis van elektriciteit  Info block
Kennis van koeltechniek en warmteleer  Info block
Basiskennis van loodgieterij  Info block
Kennis van automatisering  Info block
Kennis van uitlijningsprocedures  Info block
De opvolggegevens van interventies registreren en de informatie doorgeven aan de betrokken dienst  Info block
- Gebruikt kantoorsoftware (tekstverwerking, rekenblad, …)
- Houdt technische gegevens bij voor het ISM-systeem, het onderhoudsprogramma (PMS) en de machinekamerlogboeken (draaiuren, analyse-uitslagen, werkingsparameters, uitgevoerde werkzaamheden, …)
- Houdt gegevens bij over storingen aan machines of installaties, testen van alarm- en veiligheidssystemen, …
- Rapporteert aan en overlegt met de hiërarchische meerdere
- Legt op vraag documenten voor aan inspectiediensten (havenstaatautoriteiten, classificatiemaatschappijen, …)
- Draagt de wacht over aan de hand van een overdrachtslijst  Info block
Kennis van de hiërarchie en organisatie aan boord van een schip  Info block
Kennis van het scheepsmanagementsysteem  Info block
Kennis van de ISM-richtlijnen (International Safety Management)  Info block
Kennis van certificaten voor de machinekamer  Info block
Specifieke ActiviteitenCompetenties
KunnenKennen
Een machine gebruiken waarvoor een opleiding of attest vereist is:
Kraanoperator (maritiem)  Info block
Rolbrug  Info block
Werkzaamheden uitvoeren waarvoor een opleiding of attest vereist is:
Koeltechnicus categorie I  Info block
Koeltechnicus categorie II  Info block
Koeltechnicus categorie III  Info block
Koeltechnicus categorie IV  Info block
VCA basisveiligheid  Info block
Werken op hoogte  Info block
Varen met een opleiding of attest:
STCW A III (engine department)  Info block
STCW A V (special training requirements for personnel on certain types of ships)  Info block
STCW A VI (emergency, occupational safety, security, medical care and survival functions)  Info block
Rijnpatent  Info block
Vaarbevoegdheidsbewijs motorist zeevisserij (tot 221KW)  Info block
Vaarbevoegdheidsbewijs motorist zeevisserij (750KW)  Info block
Werken aan:
Klimaatregelingsinstallaties (HVAC)  Info block
Binnenboordmotoren  Info block
Buitenboordmotoren  Info block
Generatoren  Info block
Hydraulische installaties  Info block
Koelinstallaties  Info block
Pompen  Info block
Voortstuwingsgroepen  Info block
Bevoorradingsbehoeften bepalen en bestellingen uitvoeren  Info block
- Gebruikt software voor voorraadbeheer (scheepsmanagementsysteem)
- Houdt gegevens bij over het verbruik van producten, wisselstukken en materieel
- Inventariseert de voorraden aan boord
- Meldt tekorten aan de verantwoordelijke
- Plaatst tijdig bestellingen
- Laat de bestellingen overkomen naar het schip
- Ontvangt de bestelling en controleert of ze voldoet aan de gestelde vereisten
- Past de richtlijnen voor opslag op een bewegend schip toe
- Bedient de dekkraan voor het verplaatsen van zware lasten  Info block
Kennis van voorraadbeheer  Info block
Bunkerprocedures uitvoeren  Info block
- Voert peilingen uit in brandstoftanks met behulp van peilschalen
- Berekent het brandstofverbruik en de hoeveelheid brandstof die besteld moet worden
- Opent en sluit de brandstoftanks met behulp van afsluitkleppen
- Bedient brandstofverwarmers en brandstofpompen
- Legt een olieabsorberende slang in het water bij spills  Info block
Kennis van de eigenschappen van brandstoffen  Info block
Basiskennis van scheepsstabiliteit, evenwicht en belasting  Info block
Kennis van wetgeving ter bescherming van het leefmilieu en de wateren (MARPOL, …)  Info block
Kennis van veiligheidsregels  Info block
De stabiliteit en zeewaardigheid van het schip onderhouden  Info block
- Evalueert averij
- Past de procedures bij verlies van waterdichtheid of drijfvermogen van het schip toe
- Vult de ballasttanks en verpompt ballastwater en brandstoffen op commando van de brug  Info block
Basiskennis van scheepsstabiliteit, evenwicht en belasting  Info block
Kennis van de algemene opbouw en de belangrijkste structuurelementen van een schip  Info block
De aanwezigheid en de werking van veiligheidsmateriaal en -uitrusting controleren  Info block
- Voert veiligheidstesten uit en controleert alarmen, noodbedieningen en automatische noodverlichting
- Neemt deel aan veiligheidsoefeningen aan boord  Info block
Kennis van het Global Marine Distress Safety System (GMDSS)  Info block
Basiskennis van de SOLAS-conventie  Info block
De veiligheidsuitrustingen aan boord bedienen in noodgevallen  Info block
- Sluit in geval van brand de stroomtoevoer, brandstoftoevoer en ventilatie af
- Sluit in noodgevallen de waterdichte deuren en steekt de noodverlichting aan
- Bedient in noodgevallen de motor en het roer manueel vanuit de machinekamer op commando van de brug
- Verlaat het schip indien nodig op een veilige manier volgens het evacuatieplan
- Hanteert reddingssloepen en –vlotten en diverse veiligheidsuitrusting (EPIRB, SART, …)
- Verwittigt rechtstreekse collega’s, gezagsdragers, en andere opvarenden  Info block
Kennis van brandbestrijdingstechnieken  Info block
Kennis van EHBO en reddingstechnieken  Info block
Kennis van het Global Marine Distress Safety System (GMDSS)  Info block
Basiskennis van de SOLAS-conventie  Info block
De werking van hulpinstallaties tijdens de vaart bewaken en deze afstellen  Info block
Kennis van de kenmerken van binnenboordmotoren  Info block
Kennis van de kenmerken van buitenboordmotoren  Info block
Kennis van de kenmerken van scheepspompen  Info block
Onderdelen of wisselstukken bewerken  Info block
- Bedient een conventionele, automatisch gestuurde of CNC-gestuurde werktuigmachine
- Voert metaalbewerkingen uit (draaien, frezen, boren, zagen, slijpen, snijbranden, …)
- Bouwt onderdelen samen (lassen, solderen, bouten, klinken, lijmen, kitten, …)
- Voert tussentijds metingen en controles uit
- Gebruikt meet- en controle-instrumenten (schuifpasser, rolmeter, micrometer, …)
- Bedient hijsmaterieel (rolbrug, takel, hijsband, …) voor het verplaatsen van zware stukken  Info block
Kennis van metaalbewerkingstechnieken  Info block
Kennis van lastechnieken  Info block
Kennis van tolerantienormen  Info block
Kennis van veiligheidsregels  Info block
Visserij-installaties bedienen (netten, lieren, ...)
Helpen bij het behandelen van de vangst (klaarmaken, verpakken, opslaan, ...)  Info block
- Onderhoudt installaties voor visserij in het ruim en op het dek (koelinstallatie, visopvoerinstallatie, scherfijsmachine, …)
- Assisteert bij het ophalen en uitzetten van de netten
- Repareert of boet netten
- Sorteert de vis op soort en voert de eerste visverwerking uit (wassen, strippen, …)
- Verwijdert smeltwater uit het ruim  Info block
Kennis van knoop- en touwwerktechnieken  Info block
Kennis van koeltechniek en warmteleer  Info block
Kennis van visserijtechnieken  Info block
Assisteren bij manoeuvres op een sleepboot  Info block
- Bedient sleepmaterieel (sleephaak, werplijn, loper, sleeplier, ankerlier, …) op instructie van de kapitein
- Maakt te slepen of assisteren schepen vast en los met behulp van het sleepmaterieel  Info block
Kennis van sleep- en assistentieprocedures  Info block
Militaire uitrusting, materieel en wapensystemen controleren en gebruiksklaar houden  Info block
Werkzaamheden aan dek en huishoudelijke taken aan boord uitvoeren  Info block
- Maakt het schip vast en gooit het los bij het aan- en afmeren
- Houdt gemeenschappelijke ruimtes proper en ordelijk
- Bereidt eenvoudige maaltijden  Info block
Kennis van aan- en afmeertechnieken  Info block
Kennis van schoonmaaktechnieken  Info block
Kennis van regels voor voedselhygiëne en -veiligheid  Info block
Opleiding geven in het gebruik van installaties of schepen (onderhoud, veiligheid, ...)  Info block
- Licht regels en afspraken toe aan het machinekamerpersoneel en stagiairs
- Legt op een duidelijke manier de werkzaamheden uit
- Instrueert de medewerkers in het omgaan met de scheepsinstallaties
- Demonstreert de werking van materieel en gereedschap
- Doet voorstellen voor opleiding aan de rederij  Info block
Kennis van het opleidingenaanbod  Info block
Kennis van het STCW-stageboek  Info block
De activiteiten van een team coördineren  Info block
- Stelt een planning op en past ze aan wijzigende omstandigheden aan
- Verdeelt taken en verantwoordelijkheden
- Organiseert de machinekamerwacht
- Plant werk- en rusturen conform de arbeidswetgeving
- Houdt gegevens bij m.b.t. werk-, rust- en overuren
- Informeert, begeleidt, stuurt en motiveert (nieuwe) medewerkers
- Controleert de uitvoering van de opdrachten en het naleven van procedures
- Organiseert en leidt teamvergaderingen
- Volgt competenties van medewerkers op en bespreekt opleidingsmogelijkheden met de betrokkenen
- Voert plannings-, functionerings- en evaluatiegesprekken
- Bespreekt de samenstelling van de machinekamerbemanning met de rederij  Info block
Kennis van de hiërarchie en organisatie aan boord van een schip  Info block
Kennis van technieken voor het leiden van een team  Info block
Kennis van internationale arbeidswetgeving (ILO) en arbeidswetgeving van de vlaggenstaat of havenstaat  Info block
Kennis van de STCW Code  Info block
Werkorganisatie
Soort bedrijf/organisatieSectorenArbeidsomstandigheden
Dienstverlenend bedrijf  Info block
Overheidsbedrijf, overheidsinstelling  Info block
Rederij  Info block
Bouw  Info block
Defensie  Info block
Hulpverlening en bijstand aan personen  Info block
Koopvaardij  Info block
Kust- en havensleepvaart  Info block
Scheepsbouw  Info block
Toerisme  Info block
Visserij  Info block
Watersport  Info block
Zeevaart, binnenvaart  Info block
Blootstelling aan lawaai  Info block
Blootstelling aan trillingen  Info block
Ongemakkelijke houdingen  Info block
Op grote hoogte  Info block
Op verplaatsing voor langere tijd  Info block
Op water of zee  Info block
Wachtdiensten  Info block
Werken met elektriciteit  Info block
Werken met chemische stoffen  Info block
Werkomgeving
Je werkt aan boord van schepen of op scheepswerven, samen met verschillende diensten en betrokkenen (bemanning, gezagsdragers, waldiensten, leveranciers, ...). Je verblijft aan boord of werkt op de kade of in het droogdok. Bij dienst op zee ben je meestal voor lange tijd van huis. De werkzaamheden variëren naargelang de sector (visserij, pleziervaart, baggervaart, sleepvaart, koopvaardij, marine, ...), de organisatie aan boord of in de werkplaats en het soort vaartuig. Je werkt meestal in wachten (op zee) of in ploegen. Je draagt persoonlijke beschermingsmiddelen, zoals veiligheidsschoenen, veiligheidshelm, gehoorsbescherming, ... Je begrijpt een of meerdere vreemde talen (technisch Engels, technisch Frans, ...).  Info block
Opleidingen en certificaten
Verschillende wegen kunnen leiden naar de beroepen onder de Competentfiche Scheepswerktuigkunde. Welke studierichting/opleiding je moet of kan volgen vind je op de website van onderwijskiezer .

Verder moet je als werktuigkundige aan boord van zeeschepen in het bezit zijn van een geldig vaarbevoegdheidsbewijs (Certificate of Competency) dat aan de normen van de internationale STCW Code voldoet. Ook moet je over een Zeemansboekje beschikken, waarin je effectieve vaartijd wordt genoteerd.
De vaarbevoegdheidsbewijzen voor de zeevisserijvaart worden geregeld in het Koninklijk Besluit van 13 november 2009 inzake vaarbevoegdheidsbewijzen voor de zeevisserijvaart.  Info block
Classificatie
Kwalificatiestructuur:
ISCO-08-code:3151